Szanowni Państwo,

na terenie Nowego Żmigrodu działa Stowarzyszenie Gmina Chrześcijańska posiadające status organizacji pożytku publicznego.Jest ono kontynuacją powstałej pod koniec XIX wieku organizacji charytatywnej o nazwie Gmina Chrześcijańska. Nazwa ta miała podkreślać kulturową i majątkową odrębność owej instytucji od istniejącej już w Nowym Żmigrodzie Wyznaniowej Gminy Żydowskiej.

Za pośrednictwem strony internetowej www.gminachrzescijanska.pl chcielibyśmy przybliżyć Państwu historię i dotychczasowe osiągnięcia stowarzyszenia a także nasze zamierzenia i plany na przyszłość.

Dziewiętnastowieczna działalność organizacji, których idee kontynuowała później Gmina Chrześcijańska miała przede wszystkim charakter dobroczynny i opierała się na darowiznach mieszkańców Nowego Żmigrodu. W naszym posiadaniu znajdują się dokumenty z dnia 01.11.1853 r. dotyczące darowizny ks. Żelaznego na rzecz Instytutu Ubogich oraz legatu żmigrodzkich obywateli Marii i Macieja Zarychtowiczów, którzy 22.12.1864 r. przekazali budynek przy ulicy Podwale, mający służyć jako szpital – przytułek dla ubogich mieszkańców miasteczka.

Podstawę prawną stanowiły najpierw przepisy z roku 1896 zawarte w dzienniku Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicji i Lodomerii oraz Księstwa Krakowskiego, a od 1932 r. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Powstała u progu XX wieku organizacja przejęła funkcję Instytutu Ubogich, kontynuując jego charytatywną działalność aż do 1960 roku, kiedy ówczesna władza skonfiskowała cały jej majątek. Jedną z form tej działalności było prowadzenie przytułku dla ubogich. Ostatnich pensjonariuszy przytułku – Franciszkę i Piotra Chowańców oraz Franciszka Braczyka – pamiętają jeszcze starsi mieszkańcy naszego miasteczka.

Mimo niesprzyjających okoliczności stowarzyszenie funkcjonowało podczas I wojny światowej – to właśnie wtedy, w 1915 r., kiedy prezesem Gminy Chrześcijańskiej był Leon Karciński, zakupiono budynek przy ulicy Dukielskiej, który odtąd stał się własnością tej instytucji.

Intensywną działalność prowadziła ona również bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej, co potwierdzają zapisy w księdze kasowej, umowy z różnymi podmiotami oraz dokumentacja podatkowa i ubezpieczeniowa. W księdze kasowej obejmującej lata 1945 – 1960 odnajdujemy między innymi informacje o pomocy materialnej konkretnym osobom, a także o wkładzie w odbudowę kościoła parafialnego i kaplicy cmentarnej ze zniszczeń wojennych.

W ciągu kilkudziesięciu lat swego istnienia Gmina Chrześcijańska zgromadziła znaczny majątek, na który składają się grunty orne, pastwiska, nieużytki wraz z lasem o łącznej powierzchni ponad 10 ha, rozciągające się w pasie między ulicą Starożmigrodzką a granicą z Kątami. Na części tych gruntów znajdują się obecnie budynki „Jafaru” oraz Kółka Rolniczego, 4-arowa działka przy ulicy Podwale, gdzie kiedyś mieścił się szpital dla ubogich, 10-arowa działka w pobliżu akweduktu na Dębiczu, a także droga w okolicy cmentarza potocznie zwana „wąwozem”. W skład majątku stowarzyszenia wchodzi również budynek tzw. „Starej Gminy”, zakupiony jak wspomniano w 1915 r. za 11 000 reńskich.

Ze względu na fakt zaginięcia archiwów sądowych podczas działań wojennych stan posiadania Gminy Chrześcijańskiej można potwierdzić dokumentami sporządzonymi w latach 1945-1947. Jest to protokół z zebrania wiejskiego z dn. 09.12.1945 r. oraz akt notarialny z dn. 21.08.1947 r. podpisany przez notariusza żmigrodzkiego Waleriana Kosińskiego.

Organizacja pożytku publicznego jaką była Gmina Chrześcijańska, mogła funkcjonować głównie dzięki zaangażowaniu ludzi chętnych do pomocy, a takich wśród społeczności miasteczka było wielu. Należeli do nich: Leon Karciński, który pełnił funkcję prezesa, a po II wojnie światowej tutejszy proboszcz ks. kan. Władysław Findysz, pełniący funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Gminy Chrześcijańskiej, Wojciech Morawski, Tadeusz Budnik, Adolf Gawron, Karol Wilczyński, Piotr Majewski, Stanisław Jakubowski, Andrzej Czekaj, Andrzej Kopyta, Michał Gołębiowski, Józef Zagórski, Franciszek Źrebiec, Karol Gołębiowski, Jan Przybyłowski, Edward Klocek, Michał Nowak, Tomasz Frużyński, Władysław Brożyna, Franciszek Kozłowski, Jan Bal, Edward Musiałowicz, Andrzej Senczak, Leon Pac, Władysław Nowak, Szymon Wapiński, Szymon Wielgosz, Władysław Nowak (starszy), Józef Gajda, Konstanty Szuba, Jan Bazan, Franciszek Brożyna, Walenty Frużyński, Jan Książkiewicz, Józef Midor, Aleksander Żelazny, Daniel Grűn, Władysław Kostaś.

W 1960 r. władze komunistyczne bezprawnie, na podstawie poufnych pism i zarządzeń, skonfiskowały cały majątek Gminy Chrześcijańskiej, w tym gotówkę w kwocie 13 626,90 zł, a także dokumentację i statut. Natychmiastowe próby odwoławcze odrzucono, a organizacji odmówiono prawa strony, mimo że formalnie nigdy nie przestała istnieć.

Ponowne starania o zwrot majątku i reaktywację działalności stały się możliwe dopiero po roku 1989. Członkowie dawnej Gminy oraz ich potomkowie apelowali do różnych organów władzy państwowej i samorządowej, jednak bezskutecznie. Uznano bowiem, że Gmina Chrześcijańska nie posiada osobowości prawnej a zatem nie może być stroną w postępowaniu. Te fakty zmusiły nas do ponownej rejestracji stowarzyszenia, w którego statucie wyraźnie zaznaczyliśmy kontynuację idei, zadań i celów dawnej instytucji. Nadal podejmujemy działania zmierzające do odzyskania utraconego majątku. Między innymi w 2006 roku dwukrotnie udaremniliśmy ogłoszony przez obecnego Wójta Gminy Nowy Żmigród przetarg na sprzedaż budynku przy ulicy Dukielskiej za wyjątkowo niską cenę 38 tysięcy złotych. Do zorganizowania protestu, w który włączyli się mieszkańcy Nowego Żmigrodu, bardzo przyczynił się Pan Władysław Mroczka. Obiektu nie sprzedano wprawdzie prywatnym osobom ale nie stał się również ponownie własnością Gminy Chrześcijańskiej mimo wcześniejszej obietnicy Wójta p. Krzysztofa Augustyna. Przekazano go Towarzystwu Miłośników Nowego Żmigrodu chociaż wniosek, jaki złożyła ta instytucja nie spełniał warunków ustawy o gospodarce nieruchomościami z dn. 21.08.1997 r. A to przecież dzięki zabiegom naszego stowarzyszenia budynek znalazł się w rejestrze zabytków. Od decyzji tej wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu, odwołał się Wójt Gminy Nowy Żmigród, ale rozstrzygający sprawę minister kultury utrzymał w mocy postanowienie konserwatora.

Starania o odzyskanie majątku Gminy Chrześcijańskiej i niedopuszczenie do jego sprzedaży to tylko jedna z form naszej aktywności. Prowadzimy bowiem zwykłą działalność statutową, z którą będą się mogli Państwo zaznajomić, przeglądając strony internetowe.

Zapraszamy

Z poważaniem
Zarząd Gminy Chrześcijańskiej

PS Szanowni Państwo, informujemy, że od 28.06.2009 r. zgodnie z Uchwałą i Postanowieniem Sądu Rejestrowego w Rzeszowie Gmina Chrześcijańska podkreślając kontynuację i związek z poprzednikami, przyjęła patronat byłego Prezesa Leona Karcińskiego.

Przykłady działalności Gminy Chrześcijańskiej od XIX w.

Fragmenty dokumentów potwierdzających pochodzenie składników majątku Gminy Chrześcijańskiej

Witraż w kaplicy w której są złożone relikwie bł. ks. Władysława Findysza.

Jak wynika z zachowanego napisu został on ufundowany przez Gminę Chrześcijańśką w Nowym Żmigrodzie.

Podobny wizerunek widnieje na pieczęci okrągłej używanej przez Gminę Chrześcijańską od okresu międzywojennego do czasów obecnych.

katalog stron
Katalog stron Gwiazdor
© Gmina Chrześcijańska im. Leona Karcińskiego
Nowy Żmigród